Discovering our World

Travel and lifestyle blog by Ashley Liddle

Discovering our World

Ash Wednesday

Środa Popielcowa (zwana również Popielcem) to pierwszy dzień Wielkiego Postu, trwającego aż do Wielkanocy. Jej data zależy od daty uroczystości Zmartwychwstania Pańskiego. W Środę Popielcową katolików obowiązuje ograniczenie się do spożycia trzech posiłków – jednego do syta, i dwóch skromnych. Zgodnie z prawem kanonicznym obowiązek ten spoczywa na wszystkich wiernych w wieku od 18 do 59 lat. Niedozwolone jest również spożywanie potraw mięsnych. W Środę Popielcową w czasie Mszy św. (pomiędzy Liturgią Słowa, a Liturgią Eucharystyczną) kapłan błogosławi popiół, a następnie posypuje nim głowy zgromadzonych. Choć w czasie uroczystości w świątyni w większości kościołów na świecie kapłan czyni popiołem znak krzyża na czole wiernych, w Polsce przyjął się zwyczaj posypywania głów popiołem. Ksiądz wypowiada wtedy słowa “Prochem jesteś i w proch się obrócisz”. Czasem można spotkać się także z formułą “Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”. Posypywanie głowy popiołem to zwyczaj związany z obchodami Środy Popielcowej w Kościele katolickim. Większość ludzi jednak zapomina, co tak naprawdę oznacza popiół i dlaczego posypujemy nim głowy w Popielec.

Obrzęd ten, zapoczątkowany już we wczesnym średniowieczu, symbolizuje skruchę oraz gotowość do pokuty, a jednocześnie przypomina o przemijaniu życia doczesnego. Nie wszyscy wiedzą, że  popiół używany do tego obrzędu nie jest zwykłym popiołem, ale uzyskanym ze spalonych palm poświęconych poświęconych rok wcześniej w Niedzielę Palmową. Zwyczaj posypywania głów popiołem w liturgii Kościoła pojawił się w VIII w. i związany był początkowo sakramentem pokuty publicznej. Dotyczył zatem tylko pewnej grupy wiernych, którzy akurat w tym czasie pokutowali. Dopiero w 1091 r., mocą decyzji papieża Urbana II, praktyka sypania głowy popiołem zaczęła obowiązywać w całym Kościele powszechnym. Do dnia dzisiejszego nie jest jednak ani świętem, ani uroczystością. Wierni nie mają obowiązku przystąpienia do Eucharystii w tym dniu. Popielec nie jest także dniem wolnym od pracy. W Kościołach protestanckich Środa Popielcowa, zwana Dniem Pokuty, również rozpoczyna Wielki Post. Inaczej wygląda to w Kościołach prawosławnych, gdzie jego początkiem jest poniedziałek po tzw. Niedzieli Przebaczenia.

W różnych krajach obchodom Środy Popielcowej towarzyszą inne ciekawe uroczystości. W Hiszpanii na przykład odbywa się pogrzeb wielkiej kukły w kształcie sardynki, w Peru zaś miejsce sardynki zajmują… skrzypce, symbolizujące huczny okres karnawału. Ciekawostką jest to, że Środa Popielcowa – choć jest świętem ruchomym – jeszcze nigdy nie przypadała w rok przestępny 29 lutego. Pierwszy Popielec tego dnia w historii będzie miał miejsce dopiero w 2096 roku. 

Wielki Post

Środa Popielcowa rozpoczyna w Kościele katolickim okres czterdziestodniowego postu. Wielki Post, bo tak nazywa się ten okres, trwa do początku liturgii Mszy Wieczerzy Pańskiej sprawowanej w Wielki Czwartek.     

Jest on pamiątką dni,  w które Jezus przebywał na pustyni. 
W tym czasie odmawiamy sobie dobrych i przyjemnych rzeczy, czyli takich, które lubimy, np. jedzenie słodyczy czy granie na komputerze.
Przez ten czas nie należy urządzać hucznych zabaw, tańczyć ani jeść mięsa, ponieważ przygotowujemy się do pamiątki zmartwychwstania Chrystusa. Post przywołuje nas do nawrócenia i cierpienia z Jezusem w drodze krzyżowej. Głόwne przesłanie tego okresu koncentruje się na duchowym przygotowaniu chrześcijan do godnego przeżywania świąt Zmartwychwstania Pańskiego, największych świąt chrześcijaństwa związanych z wydarzeniami męki śmierci i zmatwychwstania (Paschy) Chrystusa; wydarzeniami, ktόre stanowią fundament Kościoła i naszej wiary. Ponieważ są to najważniejsze święta (zwane też paschalnymi), dlatego domagają się specjalnego przygotowania, by mόc je należycie przeżyć.

W pierwszych wiekach Wielki Post obejmował tylko Wielki Piątek i Wielką Sobotę. W III wieku poszczono już cały tydzień, zaś na początku IV wieku, na pamiątkę czterdziestodniowego postu Jezusa na pustyni oraz czterdziestu lat wędrowania Izraelitów po ucieczce z Egiptu, został on przedłużony do czterdziestu dni. W VII wieku za początek postu przyjęto szóstą niedzielę przed Wielkanocą. Ponieważ niedziele były wyłączone z postu, aby zachować 40 dni pokutnych, ich początek przypadał na środę; stąd Środa Popielcowa. Od 1570 roku był to już zwyczaj powszechnie obowiązujący w Kościele. Po Soborze Watykańskim II (1962-1965) ujednolicono rόżnie funkcjonujące nazwy niedziel Wielkiego Postu, tak że dziś nazywają się one: pierwsza, druga, trzecia, czwarta, piąta Wielkiego Postu, szόsta natomiast nazywa się Niedzielą Palmową, czyli niedzielą Męki Pańskiej. Okres Wielkiego Postu trwa do liturgii Wielkiego Czwartku, ktόra z kolei rozpoczyna właściwe jedno wielkie Święto Paschalne celebrowane w ramach trzech dni, tzw. Triduum Paschalne. W ciągu całego okresu, idąc śladem biblijnej zachęty: poszczenia, modlitwy i jałmużny, przyjmowano rόżne praktyki pokutne, aby uwydatnić wagę tego okresu i należycie przygotować się do właściwych świąt. W związku z tym cała zewnętrzna oprawa liturgiczna przyjęła rόwnież odpowiednią formę: przez cały czas Wielkiego Postu na przykład nie śpiewa się Alleluja; w jego miejsce wykonuje się inny śpiew przed Ewangelią. Poleca się rόwnież używania szat liturgicznych koloru fioletowego.

W obecnych czasach, korzystając z bogactwa historycznego rozwoju tego okresu oraz śledząc wskazόwki Kościoła, mamy pełniejszy obraz tego, co ten czas rzeczywiście oznacza i jak się w nim najlepiej przygotować na Swięta Wielkanocne. Jest to przede wszystkim okres duchowego przygotowania wnętrza (w języku biblijnym: serca) człowieka, ktόremu towarzyszą zewnętrze przejawy i pewne gesty. Wszystkie te zachęty zbiera tradycyjna praktyka wielkopostnego skupienia się na modlitwie, poście i jałmużnie. W rzeczywistości wszystkie one mają na celu wskazanie, że pierwszym działającym w naszym życiu jest Bόg, ktόry jest w stanie skutecznie pokierować nasze życie, uleczyć nasze ewentualne zagubienie się w grzechu i pysze, czy zatrzymać choćby na chwilę nasze ciągłe zabieganie.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.