Discovering our World

Travel and lifestyle blog by Ashley Liddle

Discovering our World

Polish traces in America part three – from Silesia to Texas

Continuing our journey following the footsteps of Polish settlers in America I found my way to Texas. I briefly described the beginnings of this first Polish settlement, but, due to a very important anniversary, I would like to stop at that place a little longer. Most of the early emigrants to the United States settled in Texas; Hamtramck,Michigan; and the Chicago area. Emigration was minimal until 1854, when Poles from Silesia began settling in Texas. A great wave of Polish emigration started in the 1870s.

Reviewing the archival issues of the Polish periodical “Dziennik Związkowy (Chicago) I came across a very interesting article from June 2004 describing the 150th anniversary of the Polish settlement of Panna Maria and decided to bring this story to you, because it really is worth knowing how our ancestors were conquering America.

Our story begins in the mid-nineteenth century, these were very hard times for Poland and Poles. After three partitions, the invaders led to the fact that Poland ceased to exist on the map of Europe. Brutal repression and persecution led to the Poles being forced to emigrate abroad. The purpose of emigration was mainly the European countries, but also America and the distant United States. No less important reason for leaving Poland was unemployment. (does not something remind us (-:)

In the villages one could feel overpopulation, for these reasons large-scale emigration flourished, the beginning of which dates back to 1840. Particularly as a mass phenomenon, permanent and seasonal emigration began several years after the January Uprising and lasted until the outbreak of World War II. The first groups of immigrants came to the United States from Silesia, and then people from other parts of Poland, partitioned by the partitioned Poland, came to them.

At the end of the current year (2018) it will be 164 years since the priest LEOPOLD MOCZYGEMBA in 1854 founded together with the first emigrants, a Polish settlement in the United States. On the land of Washington, priest Moczygęba arrived two years earlier in 1852 as a young, 28-year-old preacher, he came from Silesia, from the village of Wielka Płużnica and after graduating from schools in Italy went to the semi-horrible in those days Texas, a very picturesque but sparsely populated land. It was probably then when he saw the vast empty lands he came to think of bringing his fellow countrymen here from the great misery and overpopulation of Silesia. He thought that in Texas people who are not afraid of hard work will be able to live in peace and prosperity. He described it in letters to the country and the result was that the peasants from Upper Silesia sold their farms along with all the equipment and set out on their way to the United States. Among them were four brothers, priest Moczygemba. First, by train to the German port of Bremen and from there, at the end of September, by boat “Weser” sailed across the Atlantic to the United States. They sailed for 9 weeks and finally reached the port of Galveston, Texas.

On land, with a hope for a better tomorrow in the new homeland, over one hundred families from Upper Silesia have left. On their further journey, for over 200 miles, they traveled on foot to the place chosen by Father Moczygęba at the confluence of two rivers; Cibolo and San Antonio, a picturesque land resembling the Mazovian plain, but so different from home. They arrived there on a special day on Christmas Eve December 24, 1854. Here, under the great oak tree, the first Holy Mass was celebrated. and then the place was called Miss MariaThe beginnings of the settlement were very difficult, the first houses were primitive, built of wood and clay, and the roofs were braided of tall grass growing around. The surrounding nature did not resemble Polish, attacks by Indians, disease, ignorance of English or Spanish, great floods in 1855-1856, discouraged many emigrants. Some because of these difficulties, feeling that they are not accepted by the local population, left hot Texas, settling in more northern locations. This is how the sister Polish colonies were created, such as; Cestohowa, Kosciusko, Pulaski and Falls City. Others, together with other family members, went to places such as: Bandera, Cotula, St. Hedwig, Mayersville or Yorktown in search of work and better living conditions. Some settled in the larger cities of Texas: San Antonio, Houston, Austin. One small group of dissatisfied set off to Kansas, settling in Kansas City, and there were those who even reached St. Louis in Missouri.

Others, however, undeterred by the adversities of their fate, stayed on the spot building the foundations for the first Polish settlement. The first thing that was planned to do was to build a Polish Church, which despite many difficulties and lack of funds was built and dedicated on September 29, 1856. The Polish settlement grew as more immigrant groups arrived from Silesia, at the end of 1855, a group of 700 people arrived. Then, despite the difficult conditions prevailing in Texas to the village of Mr Maria for the following years, although the smaller and smaller groups of Silesian emigres arrived. The third group of 500 people came in 1856, in 1857 about 50 people, and in 1858 only 30 people, and together with this smallest group came a church bell from Silesia. The second important institution that was established in the settlement was a school where children could learn to read and write. Her plans were taken in 1867 and construction was completed in 1868. It was for sure the first Polish school on the American continent, she was named after Saint. Joseph. This first building served educational purposes until 1989, when it was closed. Today, in this place is the Museum of Historical Society. There are valuable souvenirs of our Polish heritage. We can see settlers’ clothing, tools and household equipment, hand-made items for the church service, books and teaching aids used in the Polish school of Saint. Joseph.

There is no doubt that Panna Maria is an important part of the history of Poles in America. We should remember this story, worship it and preserve it for posterity. Our goal should be to maintain and renovate the Museum, which is decorated in the former school of St. Józefa, church and other historic buildings such as F.V. A snoga from 1855 or the first building in the village of Panna Maria made of bricks – Pilarczyk’s house from 1875. The Polish language is cultivated in the parish and town. You can still hear the dialect of Silesia used by older residents, religious traditions and Polish customs are continued. The influx of new Polish emigrants was particularly marked in post-Solidarity times. They run Polish language schools, promote Polish culture. Already 64 years ago, on October 28, 1954, the first group of the Society, Panna Maria Zwiazku Narodowego Polskiego, which focused on the local Poles, was established. In connection with the 150th anniversary of the establishment of the first Polish colony in Panna Maria, Texas, great celebrations and celebrations were held in Houston and Panna Maria, and on 11 and 12 December 2004 also in Virgo Maria and San Antonio. The story of the first Polish settlers in Texas can be concluded with a conclusion … “they came to look for freedom and, thanks to hard work, achieved comfort and prosperity.

Kontynuując naszą podróż śladami polskich osadników w Ameryce trafiłam do Teksasu. W poprzednim poscie z naszego cyklu “Polacy na swiecie” krótko opisałam początki tej pierwszej polskiej osady, ale z uwagi na bardzo ważną rocznicę chciałabym zatrzymać się w tym miejscu nieco dłużej.

Większość wczesnych emigrantów do Stanów Zjednoczonych osiedliła się w Teksasie; Hamtramck, Michigan; i obszar Chicago. Emigracja była minimalna do 1854

roku, kiedy Polacy ze Śląska zaczęli osiedlać się w Teksasie. Wielka fala polskiej emigracji rozpoczęła się w latach 70. XIX wieku.

Przeglądając archiwalne numery polskiego czasopisma „Dziennik Związkowy (Chicago) natrafiłam na bardzo ciekawy artykuł z czerwca 2004 opisujący Jubileusz 150-lecia polskiej osady Panna Maria i postanowiłam przybliżyć wam tą historię, gdyż naprawdę warto żebyśmy wiedzieli jak nasi przodkowie zdobywali Amerykę.

Nasza opowieść zaczyna się w połowie XIX wieku, były to bardzo ciężkie czasy dla Polski i Polakow. Po trzech rozbiorach zaborcy doprowadzili do tego, że Polska przestała istnieć na mapie Europy. Brutalne represje i prześladowania doprowadziły do tego że Polacy zmuszeni byli emigrować za granicę. Celem emigracji były głównie państwa Europejskie, ale również Ameryka i dalekie Stany Zjednoczone. Nie mniej ważnym powodem opuszczania Polski było bezrobocie. (czy nam to czegoś nie przypomina (-: )

Na wsiach dawało się odczuć przeludnienie, z tych to powodów na wielką skalę rozwineła się emigracja zarobkowa, której początek datuje się już od 1840 roku. Szczególnie jako zjawisko masowe, emigracja stała i sezonowa rozpoczeła się kilka lat po powstaniu styczniowym i trwała do wybuchu II wojny światowej. Pierwsze grupy emigrantow przybyły do Stanów Zjednoczonych ze Śląska, a następnie po nich przybywała ludność z innych stron rozdartej zaborami Polski.

W końcu bierzącego roku (2018) minie 164 lata od czasu kiedy ksiądz LEOPOLD MOCZYGEMBA w 1854 r. założył razem z pierwszymi emigrantami, polską osadę w Stanach Zjednoczonych. Na ziemię Waszyngtona ksiądz Moczygęba przybył dwa lata wcześniej w 1852 roku jako młody, 28 letni kaznodzieja, pochodził on ze Śląska, z miejscowości Wielka Płużnica i po ukończeniu szkół w Italii trafił do półdzikiego w tamtych czasach Teksasu, bardzo malowniczej ale słabo zaludnionej krainy. To prawdopodobnie wtedy, widząc rozlegle puste ziemie przyszło mu na myśl żeby sprowadzić tu rodaków z nękanego wielką biedą i przeludnieniem Śląska. Myślał, że w Teksasie ludzie którzy nie boją się cieżkiej pracy będą mogli żyć w spokoju i dobrobycie. Opisywał to w listach do kraju i rezultat był taki, że chłopi z Górnego Śląska posprzedawali swoje gospodarstwa wraz z całym wyposażeniem i wyruszyli w drogę do Stanów Zjednoczonych. Byli wśród nich czterej bracia księdza Moczygemby. Najpierw pociągiem do niemieckiego portu Brema a stamtąd, pod koniec września statkiem „Weser” popłyneli przez Atlantyk do Stanów. Płyneli 9 tygodni i w końcu dotarli do portu Galveston w Teksasie.

Na ląd, z nadzieją na lepsze jutro w nowej ojczyznie, zeszło ponad sto rodzin z Górnego Śląska. W dalszą podróż na ponad 200 mil wyprawili się idąc piechotą do miejsca wybranego przez księdza Moczygębę u zbiegu dwóch rzek; Cibolo i San Antonio, krainy malowniczej przypominającej mazowiecką równinę, ale jakże inną od stron ojczystych. Dotarli tam szczególnego dnia w wigilię Bożego Narodzenia 24 grudnia 1854 roku. Tutaj pod wielkim dębem została odprawiona pierwsza Msza św. a miejsce to następnie nazwane zostało Panna Maria

Początki osadnictwa były bardzo trudne, pierwsze domy były prymitywne, budowane z drzewa i gliny, a dachy splatano z wysokich traw rosnących dookoła. Otaczająca przyroda zupełnie nie przypominała polskiej, ataki Indian, choroby, nieznajomość języka angielskiego ani hiszpańskiego, wielkie powodzie w latach 1855-1856, zniechęcały wielu emigrantów. Niektórzy z powodu tych trudności, czując że nie są akceptowani przez miejscową ludność opuszczali gorący Teksas, osiedlając się w bardziej na północ położonych miejscowościach. Tak powstały siostrzane kolonie polskie takie jak; Cestohowa, Kosciusko, Pulaski czy Falls City. Inni razem z pozostałymi członkami rodzin, w poszukiwaniu pracy i lepszych warunków do życia wyjeżdżali do takich miejscowości jak: Bandera, Cotula, St.Hedwig, Mayersville czy Yorktown. Niektórzy osiedlili się w wiekszych miastach Teksasu: San Antonio, Houston, Austin. Jedna mała grupa niezadowolonych wyruszyła aż do stanu Kansas osiedlając się w Kansas City, a byli tacy co dotarli nawet do St.Louis w Missouri.

Inni jednak, niezrażeni przeciwnościami losu zostali na miejscu budując podwaliny pod pierwszą polską osadę. Pierwszą rzeczą którą planowano zrobić było zbudowanie polskiego Kościoła, który mimo wielu trudności i braku funduszy został zbudowany i poświęcony dnia 29 września 1856 roku.

Polska osada rozrastała się w miarę napływu kolejnych grup emigrantów ze Śląska, w końcu 1855 roku przybyła grupa licząca aż 700 osób. Następnie, mimo ciężkich warunków panujących w Teksasie do miejscowości Pana Maria przez kolejne lata, choć wprawdzie coraz mniejszymi grupami przyjeżdżali śląscy emigranci. Trzecia grupa licząca 500 osób przyjechała w 1856 roku, w 1857 około 50 osób, a w 1858 już tylko 30 osób i wraz z tą najmniejszą grupą przyjechał też ze Śląska dzwon do kościoła.

Drugą ważną instytucją która powstała w osadzie była szkoła, gdzie dzieci mogły się uczyć czytania i pisania. Do jej planowania zabrano się w 1867 roku a budowę zakończono w 1868. Była to , nosiła imię św. Józefa. Ten pierwszy budynek służył celom edukacyjnym aż do 1989 roku, kiedy to został zamknięty. Dzisiaj w tym miejscu jest Muzeum Towarzystwa Historycznego. Przedstawione tam są cenne pamiątki naszej polskiej spuścizny. Możemy zobaczyć tam odzież osadników, narzędzia i sprzęty domowe, wykonane ręcznie przedmioty służące posłudze kościelnej, ksiażki i pomoce naukowe używane w polskiej szkole św. Józefa.

Nie ma wątpliwości, że Panna Maria to istotny fragment historii Polaków w Ameryce. Powinniśmy tą historię pamietać, czcić i zachować dla potomnych. Naszym celem powinno być utrzymanie i renowacja Muzeum, które jest urzadzone w dawnej szkole św. Józefa, kościoła i innych zabytkowych budynków takich jak sklep F.V. Snoga z 1855 roku czy pierwszy w osadzie Panna Maria budynek z cegły – dom Pilarczyka z 1875 roku.

W Parafii i miejscowości kultywowany jest język polski. Ciągle można usłyszec dialekt śląski używany przez starszych mieszkańców, kontynuowane są tradycje religijne i polskie obyczaje.

Napływ nowych polskich emigrantów zaznaczył się szczególnie w czasach post-solidarnościowych. Prowadzą oni polskie szkoły językowe, promują polską kulturę. Już 64 lata temu 28 pazdziernika 1954 roku powstała pierwsza grupa Towarzystwa Panna Maria Zwiazku Narodowego Polskiego skupiajacą tamtejszych polaków.

W zwiazku ze 150-ta rocznica powstania pierwszej polskiej kolonii w Panna Maria w Teksasie odbyły się wielkie uroczystosci i obchody w Houston i Panna Maria, a w dniach 11 i 12 grudnia 2004 także w Panna Maria i San Antonio.

Opowieść o pierwszych osadnikach polskich w Teksasie można zakończyć konkluzją – przyjechali szukać wolności a dzięki ciężkiej pracy osiągneli wygodę dobrobyt i bezpieczeństwo.

 

 

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.