Discovering our World

Travel and lifestyle blog by Ashley Liddle

Discovering our World

Norooz Mobarak

The first day of Iranian New Year (Nowruz) is on March 21, 2019 – Nowruz is all about saying goodbye to Winter and hello to Spring!

Nowruz is a rite dating back to at least the 6th century BCE, marking the new year and ushering in spring. Variously known as Novruz, Nowrouz, Nooruz, Navruz, Nauroz or Nevruz, this historic rite is observed on 21 March in many countries along the Silk Roads, including Afghanistan, Azerbaijan, India, Iran, Iraq, Kyrgyzstan, Kazakhstan, Pakistan, Tajikistan, Turkey, Turkmenistan and Uzbekistan.

Nowruz is celebrated by peoples of many different religions and cultures across this vast region. Some of the festival’s earliest origins lie in Zoroastrianism, marking one of the holiest days in the ancient Zoroastrian calendar. The return of the spring was seen to have great spiritual significance, symbolizing the triumph of good over evil and joy over sorrow. In particular the Spirit of Noon, known as Rapithwina, who was considered to be driven underground by the Spirit of Winter during the cold months, was welcomed back with celebrations at noon on the day of Nowruz according to Zoroastrian tradition.

Khaneh Tekani!

It all begins in early March with ‘spring cleaning’. This tradition known as ‘Khaneh Tekani,’ literary meaning ‘shaking the house,’ is common in almost every household. Carpets are washed, windows are wiped, silverware is polished, curtains are taken to the dry cleaners and old furniture is repaired or replaced with a new one.

Every nook and cranny is scrubbed and polished until the whole house is sparkling clean. All family members are involved in this ritual, a ritual that signifies a fresh start to the year. It is widely believed that with all the dust and grime, ill fortune is also washed away and the slate is wiped clean again.

And then it’s shopping time. During the weeks left to the New Calendar Year, people head for the markets and shopping centers to buy an assortment of goods. And what’s on the list? New clothes, new shoes, fresh fruits, sweets and confectionaries, nuts, flowers and everything that goes on the Haft Seen Table. This special spread is a ‘must’ on the New Year and local markets are packed with enthusiastic shoppers who are looking for those special offers and last minute bargains.

Local flower markets are the busiest during the final days of the year. They’re filled with fresh cut flowers, beautiful potted plants and vendors beckoning you to buy. As you baby step your way through the crowd, you can’t help but enjoy all that enthusiasm and vigor in the air! The hyacinth is probably the most sought after flower here as it stands for prosperity and happiness in the Persian culture.

Chaharshanbe Soori or the Fire Festival

Nevertheless, the most important curtain-raiser to Nowruz is Chaharshanbe Soori which is a fire festival held on the eve of the last Wednesday of the calendar year. This festival is full of special customs and rituals, especially jumping over fire. As the sun sets, people light up fires and gather around to jump over them. As they do this, they sing “zardi-ye man az toh, sorkhi-ye toh az man” meaning my yellow is yours, your red is mine. In this ritual, they ask the fire to take their paleness and problems and in return give them energy and warmth.

On the day of Nowruz, there is much feasting, visiting family members and friends, and exchanging gifts. A wide range of cultural performances and traditions also take place. Children are often given small toys, and traditionally play with colorfully painted eggs. Families and within communities share a symbolic meal, often consisting of cooked rice and vegetables combined with many local ingredients. In Kyrgyzstan, this meal is a public ceremony, with designated areas set aside in towns for the preparation of Nooruz Kedje or Chon Kedje, a type of soup made from bull’s meat.

One widespread tradition is the preparation of a Nowruz table, on which a number of symbolic objects are placed. While these tables differ slightly from region to region, the most common features are: water, candles, dishes of green sprouts (or Sabzeh), a traditional dish made out of crushed wheat sprouts, mirrors, eggs, and various fruits. These objects symbolise purity, brightness, abundance, happiness and fertility for the new year. In Iran, the table is referred to as the “Sofreh-ye Haft Sin”, and displays seven objects, each starting with the letter ‘S’. A similar table is set in areas of India.

Seven items beginning with the sound /s/ are symbolically set on the table. ‘Senjed’ or dried oleaster which symbolizes wisdom,

‘Sabzeh’ or sprouts refer to rebirth,

‘Seeb’ or apple stands for health and beauty,

‘Samanu’ or pudding made from wheat germ is a sign of power,

‘Sir’ or garlic refers to medicine and good health,

‘Serkeh’ or vinegar symbolizes patience and finally

‘Somac’ which stands for sunrise and Good conquering Evil.

As the last day of the year comes to an end, everyone rushes home to be with their families and loved ones. The New Year is all about celebrating those special moments and sharing the joy and gratitude with family members. While the clock is ticking away, and the New Year is approaching, the family sits around the specially prepared Haft Seen Table.

Other items such as coins, flowers, mirror and candle sticks and decorated eggs are also put on the table to bring good luck, wealth and happiness for the family. The Holy Quran also has a special place on the table. And let’s not forget the goldfish which is favorite especially to the children.

Nowruz holiday in Iran is a two-week event. It is mostly about socializing and strengthening family bonds and meeting up with old friends. During this period, people pay visits to each other’s houses and entertain their guests with fresh fruits and nuts. It’s tradition for the elders to give away money called ‘Eidi’ to the children. Nowruz holiday is also a perfect opportunity for the families to go on trips making these two weeks a prime travel season.

Sizdah Bedar: 13th Day of Nowruz

The holidays culminate in a special festival called ‘Sizdah Bedar’. This national event falls on the 13th and the last day of the holidays and it is when everyone goes out to spend time in nature. This is all done to get rid of the so-called ‘curse’ of number 13. On this day, people set off for the countryside or the parks to set up tents and have picnics.

Children play football, badminton and Ping-Pong, fly kites and enjoy a game of Frisbee while the elders prepare lunch. Making kebabs is a tradition and men usually take the lead. They start preparing the charcoal grill while the ladies thread the meat onto the skewers.

Nowruz is also associated with a great variety of local traditions, including the legend of Jamshid, a king in Persian mythology. To this day in Iran, Nowruz celebrations are sometimes known as Nowruze Jamshidi. According to the myth, Jamshid was carried through the air in a chariot, a feat that so amazed his subjects that they established a festival on that day. Similar mythological narratives exist in Indian and Turkish traditions, while the legend of Amoo Nowrouz is popular in the countries of Central Asia.

In recognition of the importance of this ancient rite, Nowruz was inscribed on UNESCO’s Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity in 2009. Moreover, in 2010, the United Nations General Assembly proclaimed 21 March International Nowruz Day.

Nowruz Celebration in Iran

Iranian around the world are preparing this to celebrate Nowruz: the Persian new year. Iranian people carry out a thorough cleaning of their houses. The cleaning is called “sweeping the dust”, and represents a wish to put away old things, bid farewell to the old year, and welcome the New Year.

The arrival of spring means that the cold season is over and warmth is on the way. But to many countries in the Middle East and Central Asia, especially Iran, there’s more to it than that. For the Iranian people, the arrival of spring is all about a long lasting tradition, a celebration rooted in history and the glorification of growth and vigor in Mother Nature.

Zima na szczęście się skończyla i każdy z nas zapewne czuje się wspaniale wiedząc, że wczoraj obchodziliśmy pierwszy dzień wiosny. O Sylwestrze i dniu Nowego Roku już dawno zapomnieliśmy, są jednak tacy dla których nasze święto wiosny to właśnie dzień Nowego Roku.

Perski Nowy Rok – Nouruz – nie jest świętem muzułmańskim. Jego korzenie sięgają tysięcy lat wstecz i są powiązane z mitraizmem oraz zoroastryzmem. Pierwsze pisemne wspomnienie o perskich obchodach Nowego Roku pochodzi z 2 wieku naszej ery. Dosłownie przetłumaczone jako “nowy dzień” w języku perskim, Norooz (Nowrūz) oznacza pierwszy dzień wiosny i pierwszy dzień roku według irańskiego kalendarza – zwykle wypada w okolicach 20-21 marca (w zależności od miejsca).

Każdego roku początek kalendarzowej wiosny zbiega się z perskim Nowym Rokiem. Nou Ruz (początek roku perskiego) świętują prawie 2 miliardy osób na świecie.

Świętuje się go w Azji Środkowej, częściach Kaukzau i Azji Południowej, północno-zachodnich Chinach, na Krymie i wśród niektórych grup w regionie Bałanów. Obecnie święto Nouruz oprócz Iranu i Iraku jest obchodzone także w Afganistanie, byłych republikach radzieckich jak Tadżykistanie, Azerbejdżanie, Turkmenistanie, Kazachstanie, Tatarstanie, Indiach, Pakistanie, Bangladeszu,Turcji i wielu regionach Bliskiego Wschodu, Bałkanów, Kaukazu, a także w części Chin. a w Europie …. w Macedonii.

Jak wyglądają obchody Perskiego Nowego Roku?  

Irański nowy rok rozpoczyna się wraz z momentem równonocy wiosennej, 20 lub 21 marca każdego roku. Jednak przygotowania do niego zaczynają się nawet kilka tygodni wcześniej. Irańczycy kupują nowe ubrania, odwiedzają fryzjera lub kosmetyczkę, sadzą w ogrodzie lub w donicach kwiaty, i może was zdziwi ta zbieżność z naszą Wielkanocą –  malują pisanki. Słynny już stał się zwyczaj malowania ogromnych pisanek w parkach Teheranu. Następnie przychodzi kolej na zakup tego, co znajdzie się na noworocznym stole. Dawniej sporządzanie potrawy takiej jak samanu czy zasadzenie młodej zieleniny miało miejsce wyłącznie w domach, w rodzinnym gronie. Współcześnie wszystko co potrzebne, wygodnie i szybko znajdziemy także na bazarze. 

Tuż przed Nowym Rokiem Persowie rozpoczynaja rytuał głębokiego oczyszczenia swoich domów zwanych khooneh tekouni, co dosłownie tłumaczy się “potrząsaniem domem”. Wszystko w domu jest dokładnie oczyszczone – mycie, przewietrzenie i uporządkowanie każdego zakamarka. Chodzi o powitanie wiosny i Nowego Roku z czystością i organizacją. Wiosenne porządki zapewniają Persom więcej miejsca na przechowywanie nowych strojów na Nowy Rok – czy nie przypomina to wam polskiej tradycji generalnych porządków przed Wielkanocą?

Obchody Nouruzu zaczynają się tak naprawdę już w wigilię ostatniej środy poprzedzającego roku. W przeddzień ostatniej środę mijającego roku Persowie rozpalają ogniska i przeskakują nad ogniami, śpiewając tradycyjne pieśni.

Ten rytuał, znany jako Chahr Shanbeh Suri („Czerwona środa”), jest oczyszczeniem z ubiegłego roku i jest znany z tego, że przynosi dobre zdrowie na Nowy Rok. Odbywa się to w ten sposób że wieczorem rozpala się ogniska i obowiązkowo się przez nie skacze, krzycząc formułkę زردی من از تو سرخی تو از من (w wolnym tłumaczeniu : „Daj mi Twoją czerwoną barwę i weź moją żółtość/ bladość”). Do starego zwyczaju rozpalania ognia współcześnie dołączyły także sztuczne ognie.    

Pierwszego farwardina czyli w dniu Nowego Roku wszyscy członkowie rodziny i ich goście zbierają się wokół noworocznej zastawy, która nosi nazwę „Haft sin” czyli siedem sin. Nazwa ta bierze się z siedmiu elementów zaczynających się od litery „sin”. Są to :

1.Sabzeh (kiełki soczewicy wyhodowane w naczyniu, symbolizujące przyrodę i odrodzenie) Te kiełki po 13 dniach od Nou Ruz irańczycy wyrzucają do rzeki. Wypowiadając przy tym życzenia i zawiązując na nich supełki. Tak jak przy spadającej z nieba gwiazdce, Polsce, Irańczycy robią tu na dobry początek roku. Ale w tym wrzucaniu kiełków soczewicy do rzeki można się też dopatrzeć jakiejś zbieżności z topieniem Marzanny.

2.Samanu (słodki pudding z pszenicy, symbolizujący dostatek), słodka masa przygotowana z przekiełkowanych ziaren zboża (z dodatkiem cukru lub miodu) – symbol łagodności.

3.Senjed (suszone owoce drzewa Oleaster, symbolizujące miłość)

4.Sir (czosnek, symbolizujący medycynę) czosnek na całym świecie w medycynie ludowej znany jest jako silny antybiotyk a Irańczycy – Persowie wiedzieli o tym już dużo wcześniej.

5.Seeb (jabłko, symbolizujące zdrowie i urodę) czyli symbol zdrowia na dobry początek nowego roku.

6.Somaq (owoce sumaka, symbolizujące kolor wschodu słońca) czerwona przyprawa, którą w Iranie posypuje się mięso, a która ma obniżać poziom cholesterolu.

7.Serkeh (ocet, symbolizujący wiek i cierpliwość) symbol oczyszczenia. W starożytnej Persji za pomocą octu odkażano rany i robiono porządki w mieszkaniu (stąd ta tradycja).

Oprócz tych siedmiu przedmiotów wiele osób umieszcza na stołach monety (reprezentujące bogactwo), zdobione jajka (na szczęście i płodność), lustro (uczciwość) i Swiętą Ksiegę (Koran). Oprócz tego na stołach znajdują się dekoracje w postaci: świec  złotej rybki,  monet, czy  pomarańczy zanurzonej w wodzie.

W noc Nowego Roku Persowie zazwyczaj jedzą Sabzi pollo mahi, tradycyjne danie z ryżu podawane ze smażoną białą rybą i kookoo sabzi, danie na bazie jaj podobne do frittata. Obie potrawy zawierają świeże zielone zioła, symbolizujące nadejście wiosny. Słodycze takie jak baklava (kruche ciasto słodzone wodą różaną), Noghl (cukrowe migdały) i Naan bereng (perskie ciasteczka ryżowe) również cieszą się na Norooz dużym powodzeniem. Następnie wszyscy składają sobie życzenia, a najmłodsi członkowie rodziny otrzymują „ejdi” czyli noworoczne prezenty, zwykle w formie pieniędzy. Współcześnie, tradycyjne monety zastąpione zostały przez banknoty o wyższych nominałach. Gospodarz serwuje poczęstunek czyli owoce, słodycze, herbatę. Okres noworoczny, wolny od szkoły i pracy, jest też świetną okazją do odwiedzin rodziny oraz przyjaciół.

Wśród obchodów okresu noworocznego na ulicach pojawia się Haji Firuz – fikcyjna postać z irańskiego folkloru – pojawia się na ulicach śpiewając tradycyjne piosenki i grając na tamburynie. Podobnie jak “Święty Mikołaj”, nosi jasne czerwone ubrania i czerwony filcowy kapelusz i rozdaje prezenty dzieciom i osobom świętującym Nowy Rok.  Haji Firuz był nazywany strażakiem zoroastrianizmu (starożytnym wyznawcą irańskim), a jego twarz i ręce są pomalowane na czarno i reprezentują sadzę z ognia. Jego wesołe śpiewy i tańce sprawiają, że zarówno wiosna jak i Nowy Rok przybywają z radością.

Okres ten kończy się 13 dnia miesiąca farwardina (sizdebedar). 13 dnia Nowego Roku Persowie zbierają się na zewnątrz z przyjaciółmi i rodziną, aby spędzić dzień na łonie natury. Irańczycy tłumnie opuszczają miasta i jadą na pikniki, a ci którzy nie wyjeżdżają rozkładają koce na zielonych skwerach Teheranu, ponieważ jest uważane za zły omen aby spędzać 13 dzień w pomieszczeniu. W dosłownym tłumaczeniu Seezdeh Bedar znaczy “pozbywa się 13-tego”.

W Iranie islamski reżim próbował stłumić Nouruz w trakcie rewolucji irańskiej – na szczęście bezskutecznie. 20 marca jest też świętym dniem dla alewitów, zwolenników Wiary Bahai. W 2009 roku Nouruz został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, a rok później w 2010 roku został proklamowany przez ONZ rezolucją A/RES/64/253 jako święto międzynarodowe. Zgromadzenie Ogólne ONZ uznało Międzynarodowy Dzień Nowruz jako wiosenne święto perskiego pochodzenia, obchodzone od 3000 lat.

Dlatego świętując pierwszy dzień wiosny złóżmy też naszym perskim znajomym życzenia Szczęśliwego Nowego Roku.

Norooz Mobarak (Szczęśliwego Nowego Roku);

Eid-eh Shoma Mobarak (Szczęśliwego Nowego Roku dla ciebie);

Norooz Pirooz (Życzę Ci pomyślnego Nowego Roku)

2 Replies to “Norooz Mobarak”

Leave a Reply

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.